Edvard Haus

Američki diplomata Edvard Haus rođen je 26. jula 1858. godine u Hjustonu u američkoj saveznoj državi Teksas. Potekavši iz finansijski dobrostojeće porodice, Haus je pohađao privatne škole pre nego što je 1880. godine, nakon očeve smrti, preuzeo vođenje porodičnog posla i uvećao svoje bogatstvo.

Politikom počinje da se bavi 1892. godine kada, na saveznim izborima, daje podršku tadašnjem guverneru Teksasa. Nakon izborne pobede kandidata kojeg je podržao kao znak zahvalnosti dobija počasnu titulu pukovnika, da bi se i narednih nekoliko godina angažovao u kampanji za guvernera Teksasa i to kao savetnik nekih od kandidata. U politiku na državnom nivou ulazi 1912. godine kao aktivni zagovornik predsedničke kandidature Vudroa Vilsona. Nakon Vilsonove pobede, pukovnik Haus postaje njegov najvažniji savetnik iako nije obavljao zvaničnu funkciju u okviru administracije. Dve godine kasnije, početkom 1914. godine, odlazi u svoju prvu diplomatsku misiju u Evropi kako bi pokušao da umiri rastuće tenzije između evropskih država. Evropu je posetio i u periodu između početka Prvog svetskog rata i američkog ulaska u isti kako bi pokušao da posreduje između zaraćenih strana. Od 1917. godine pa do kraja Velikog rata bio je angažovan na usklađivanju američkih i ratnih potreba saveznika.

Boraveći u Evropi, pukovnik Edvard Haus je, za razliku od svojih sunarodnika u Sjedinjenim Državama, imao priliku da na osnovu ličnog iskustva donese sud o moralnosti i opravdanosti borbe i jedne i druge strane. Veruje se da je na osnovu njegovog mišljenja predsednik Vilson počeo da menja kurs američke spoljne politike u toku Prvog svetskog rata što je na kraju dovelo do učešća SAD u ratnim operacijama. Takođe, Haus je doprineo borbi protiv propagande koju su vodile Nemačka i njeni saveznici. Zahvaljujući njegovom, ali i angažovanju srpske dijaspore u Americi i delovanju srpske misije 1917. i 1918. godine, Srbiji je 1917. godine odobren prvi kredit od strane Sjedinjenih Država i to u iznosu od 3 miliona američkih dolara, da bi naredne godine usledila još tri kredita od po 3 miliona dolara. Krajem 1918. godine, zahvaljujući predlogu pukovnika Hausa, Srbiji se odobrava još jedna pozajmica, ali ovog puta u iznosu od 35 miliona američkih dolara. Novac koji je Srbija tokom ovog perioda dobila od Sjedinjenih Američkih Država iskorišćen je kako bi se obnovila razorena zemlja, prehranili njeni stanovnici, izlečili ranjenici i pružila pomoć ratnim invalidima i zarobljenicima.